گونه های مناسب تمساح برای پرورش در ایران

نویسنده: اصغر مباركی كارشناس خزندگان دفتر حیات وحش سازمان حفاظت محیط زیست و عضو گروه تخصصی كروكودیل

پرورش تمساح به طور عام به هرگونه فعالیت پرورش یا نگهداری تمساح در اسارت به منظور تولید تجاری پوست، گوشت یا تمساح های زنده جهت فروش اطلاق می شود. علاوه بر این امروزه در معرض نمایش گذاشتن تمساح های پرورشی به اشكال و طرق مختلف نیز بخش مهمی از فعالیت های مزارع و كارگاه های پرورش تمساح به شمار می رود كه حتی گاه بیشترین درآمد را نیز عاید آنها می كند. پرورش تمساح یك صنعت جدید به شمار می آید كه تولیدات حاصل از این صنعت بیشتر مورد توجه بازار مد و فروشگاه های لوكس می باشد. پرورش تمساح نیاز به سرمایه گذاری كافی در زمینه ی امكانات، وسایل و موجودی گله های پرورشی دارد. علاوه برآن كیفیت پوست گونه های هدف به طور روشن و مشخص خیلی مهم است. در شرایط یكسان، گونه های با پوست كلاسیك نسبت به گونه های غیركلاسیك دارای ارزش اقتصادی بیشتر می باشند، زیرا قیمت پوست آنها به طور محسوسی بیشتر است.
    گونه های كلاسیك به گونه هایی اطلاق می شود كه در پوست ناحیه شكمی دارای فلس ها یا به بیان صحیح تر سپرهای كوچك و صفحات استخوانی بسیار كم در زیر آنها می باشند كه از جمله آنها می توان به تمساح آب شور (Crocodylus porosus)تمساح نیل (C.niloticus) و تمساح سیامی(C. siamenis) و حتی تمساح مردابی (C.palustris) اشاره نمود. گونه های غیر كلاسیك گونه هایی هستند كه در زیر بافت پوست ناحیه شكمی دارای صفحات استخوانی نیز می باشند و به همین لحاظ با توجه به اینكه كار پرداخت و تهیه چرم از آن سخت است دارای ارزش كمتری هستند و تنها پوست ناحیه پهلوی این گونه ها مورد استفاده قرار می گیرند و كیمن ها (گونه هایی از خانواده آلیگاتوریده) از این گروه محسوب می شوند. قسمتی از پوست تمساح كه دارای بیشترین ارزش می باشد و در تولید انواع محصولات مورد استفاده قرار می گیرد پوست ناحیه شكمی تمساح های كلاسیك ( بدون دكمه های استخوانی زیر پوست) و ناحیه پهلوها در گونه های غیر كلاسیك نظیر كیمن ها (دارهای دگمه های استخوانی زیر پوست ناحیه شكم) می باشد و در كل به ناحیه زمینه یا بافت مشهور است. این ناحیه بخشی از پوست بین گلو، تمامی شكم و نیم یا بخشی از دم را دربر می گیرد. معمولا پوست ها به سه دسته تقسیم می شوند كه به پوست های درجه 2 و درجه 3 به ترتیب 75 درصد و 50 درصد كل قیمت تعلق می گیرد. پوست های زیر درجه 3 اغلب مشتری خاصی ندارند.
    در حال حاضر 23 گونه از تمساح ها وجود دارند كه در تمام نقاط جهان پراكنده هستند و شامل: آلیگاتورها و كیمن ها (8 گونه)، تمساح های حقیقی (13 گونه)، گاریال شبه گاریال (2 گونه) هستند كه زیستگاه های آبی مناطق حاره ای را اشغال نموده اند.
    پرورش تمساح به دو روش یا سیاق عمده انجام می گیرد كه تفاوت آنها در نحوه استفاده از گله پرورشی برای برداشت محصول است:
    پرورش یا گله داری (Ranching)
    گله داری نوعی برنامه برداشت تغییر شكل یافته است كه در آن تمساح های جوان یا تخم هایی كه از طبیعت برداشت شده اند در اسارت مورد پرورش قرار می گیرند. حیوانات در حالت اسارت تا اندازه تجارتی 2-1 متر) بسته به نوع گونه و وضعیت بازار) پرورش داده شده و پس از كشتار، پوست و محصولات آن به صورت اقتصادی فروخته می شود. به خاطر مرگ و میر بالای نوزادان و تخم ها در شرایط طبیعی، جابه جا كردن و یا انتقال آنها از حیات وحش دارای تاثیرات كمتری بر روی جمعیت گونه می باشد ضمن اینكه این تاثیرات را می توان با برگرداندن تعدادی معین از تمساح های در اندازه كشتار به طبیعت جبران نمود (برنامه های پرورش آلیگاتور آمریكایی در لوئیزیانا).
    مزرعه داری (Farming)
    این روش به سیكل بسته پرورش تمساح ها در اسارت اطلاق می شود. حیوانات بالغ و زادآور در اسارت نگهداری می شوند و تخم های گذاشته شده توسط تمساح های ماده جمع آوری شده و به طور مصنوعی تفریخ می شوند و سپس نوزادان تا اندازه تجاری پرورش داده می شوند. این روش از نظر اقتصادی نیز دارای نكات مثبتی است. مزرعه داری همچنین به شرط اینكه مزارع ملزم به برگرداندن تعدادی از تمساح ها به طبیعت باشند، جهت بهبود وضعیت جمعیت های وحشی مفید باشد. مزرعه داری همچنین نیاز به سرمایه گذاری كلان برای ساخت تسهیلات فیزیكی و هزینه نگهداری حیوانات در حال پرورش و نوزادان دارد.
    قوانین و مقررات بین المللی
    تجارت تمساح ها و محصولات آنها در سطح جهانی و بین المللی از طریق كنوانسیون منع تجارت جهانی گونه های جانوری و گیاهی در معرض خطر انقراض (سایتیس (CITES كنترل می شود. روش اعمال مقررات سایتیس در مورد تمساح ها بسیار پیچیده تر از اعمال این روش ها در مورد سایر گونه ها است. اكثر گونه های تمساح ها در ضمیمه شماره ی یك كنوانسیون گنجانیده شده اند كه اجازه هیچ گونه تجارتی را به دولت ها نمی دهد مگر اینكه آنها در اسارت پرورش یافته باشند. سایر گونه هایی كه در ضمیمه ی شماره 2 قرار دارند منعی برای تجارت آنها وجود ندارد به شرطی كه مجوز لازم را برای صادرات اخذ كرده باشند.
    چهارمین گزارش برنامه محیط زیست سازمان ملل و مركز حفاظت و پایش جهانی (UNEP-WCMC) در خصوص مطالعه و بررسی تجارت جهانی تمساح ها و آلیگاتورها در خبر نامه شماره 26 گروه تخصصی تمساح )آوریل - جون 2007) ارایه شده است. این گزارش تجارت جهانی پوست كروكودیل ها را در فاصله بین سال های 1980 تا 2005 بررسی و ارایه نموده است. بیشترین میزان تجارت پوست در سال 2005 به بیش از 1348000 تخته پوست تخمین زده می شود كه تقریبا بیشترین بخش آن دربرگیرنده پوست كیمن ها 54 درصد می باشد. صادرات تمساح نیل از سال 2000 در حد تقریبا ثابتی بوده است. صادرات تمساح گینه نو novaeguineae Crocodylus در سال 2004 افزایش یافته و تجارت تمساح آب شور همچنان به ثبات خود ادامه داده و احتمالا در سال 2005 افزایش یافت، صادرات تمساح سیامی از تایلند نیز در بین سال های 2003 تا 2005 افزایش یافته است كه بسیار قابل توجه می باشد. لذا با توجه به موارد بالا و نیز مواردی نظیر امكان یا سهولت دسترسی به منابع و قوانین و مقررات حاكم و نیز وضعیت بازار گونه های تمساح های سیامی (تایلندی)، آب شور، نیل و گینه نو برای انجام فعالیت های پرورشی مناسب می باشند.
    (تمساح سیامی (تایلندی Crocodylus siamensis : Siamese Crocodile
    مناطق پراكنش جهانی این گونه كشورهای تایلند، كامبوج، مالزی، ویتنام و اندونزی می باشد. زیستگاه این گونه در شرایط طبیعی بركه های آب شیرین و قسمت های كم سرعت رودخانه ها است.
    حداكثر اندازه های جنس نر در این گونه 4 متر گزارش شده است اما بیشتر تمساح ها بیش از 3 متر طول ندارند. این گونه دارای لانه خاكریزی (Mound nest) می باشد و بین 50-20 عدد تخم می گذارد. این گونه یكی از مهمترین گونه های پرورش تمساح در دنیا است و طی سال های اخیر میزان تولید پوست این گونه رشد چشمگیری داشته است. این گونه نیز دارای پوست كلاسیك بوده و دارای طرح و رنگ زیبا و جالب توجهی می باشد. میزان تولید پوست این گونه در سال 2005 در حدود 32 هزار تخته پوست بوده است. از نظر مدت زمان رشد و پذیرش شرایط پرورش نیز دارای ویژگی های قابل قبولی بوده و برعكس گونه هایی نظیر تمساح آب شور و نیل مهاجم نمی باشد.
     منابع:
    مباركی، اصغر- سید امیر ایافت،1386: تمساح: پرورش و حفاظت. انتشارات روز نو.

ماهنامه دام کشت و صنعت، شماره 102

ماهی تترا

نام گروه ماهیان : characidae
نام خانواده: تترا
نام ماهیان : تترا جواهر ، تترانئون، تترا چشم چراغی، بلک ویدو
طول حداکثر: 6 سانتی متر
سطح شنا: تمام سطوح آب
مکانهای جاگیری : میان تخته سنگهاو گیاهان آبزی
نور مناسب: روشن ، بدون تابش مستقیم آفتاب
همزیستی: سازگار با تمام ماهیان آکواریومی
تغذیه: غذای خشک
خصوصیات فیزیکوشیمیایی : دما 25درجه سانتی گراد - سختی آب 5-3 درجه - PH =7
دشواری نگهداری: گروه 2: ماهیان زرنگ و راحت که از نظر تغذیه به مراقبت بیشتری نیاز دارند اما در زمینه ویژگیهای آب نیاز مخصوصی ندارند.

گورخر ایرانی

گورخر آسیایی (Equus hemionus) پستاندار بزرگی متعلق به اسب سانان و بومی بیابانهای سوریه ، ایران ، هند وتبت است.

به این حیوان خر وحشی آسیایی نیز می گویند.مثل اکثر حیوانات بزرگ تیره چرندگان تعداد آن بعلت شکار و از بین رفتن محل سکونتشان کاهش یافته است.و از شش زیر گونه یکی کاملا از بین رفته و دو زیر گونه نیز در صورت بی توجهی تا مدتی دیگر نابود خواهد شد.که یکی از این گونه ها گورخر ایرانی است.

کیانگ یک گونه تبتی است که عموما به شاخه دیگری نسبت داده می شود هر چند به عنوان زیر گونه ای از گورخر آسیایی طبقه بندی شده است.

گورخر آسیایی از الاغ کمی بزرگتر است، در حدود 290 کیلو وزن داشته و طول بدن و سر حدودا 2.1 متر است و نسبت به الاغ شباهت بیشتری به اسب دارد. آنها نسبت به اسب پاهای کوتاهتری دارند و رنگشان نسبت به فصل تغییر می کند. در تابستان رنگشان قهوه ای مایل به سرخ و در زمستان قهوه ای مایل به زرد است و بر پشتشان نواری سیاه که با رنگ سفید احاطه شده قرار دارد.

از گورخر آسیایی در سومر باستان برای کشیدن ارابه استفاده می کردند.

گونه های مختلف:

- خر وحشی مغولی: آسیب پذیر

- خر وحشی هندی: در معرض خطر

- Gobi kulan : آسیب پذیر

- Kulan : شدیدا در معرض خطر

- خر وحشی ایرانی: شدیدا در معرض خطر

- خر وحشی سوری : در سال 1927 منقرض شده است

تربیت گربه‌

تربیت‌ گربه‌ از سگ‌ مشكل‌تر می‌باشد. در ابتدا گربه‌ باید نام‌ خود را بداند. هنگام‌ غذا دادن‌ یا زمان‌ خواب‌ او را صداكنید. بزودی‌ یاد می‌گیرد كه‌ پاسخ‌ دهد.

عصبانیت‌ گربه‌: عموما گربه‌ها با انسان‌ رفتار تهاجمی‌ ندارند. در صورتی‌ كه‌ گربه‌ شما ناگهان‌ حمله‌ كرده‌ تا شما را گازبگیرد و چنگ‌ زند ممكن‌ است‌ به‌ دلیل‌ درد، حال‌ ناخوش‌ و جابجایی‌ همراه‌ با خشونت‌ شما باشد. گربه‌هایی‌ كه‌ دائما درداخل‌ خانه‌ هستند و وسایل‌ بازی‌ ندارند، بیشتر عصبانی‌ و تهاجمی‌ می‌شوند.

اگر گربه‌ هنگام‌ بازی‌ چنگ‌ زند معمولا آسیب‌ نمی‌رساند. اگر گربه‌ به‌ پشت‌ خوابیده‌ باشد در این‌ حالت‌ احساس‌آسیب‌ پذیری‌ كرده‌ و بیشتر تهاجمی‌ می‌شود.

ولگردی‌: گربه‌های‌ نر و گربه‌هایی‌ كه‌ بد نگهداری‌ می‌شوند ممكن‌ است‌ چنین‌ عادتی‌ پیدا كنند. با صدا زدن‌ مرتب‌ گربه‌هنگام‌ غذادادن‌ و فراهم‌ كردن‌ وسایل‌ بازی‌ در منزل‌ باید با این‌ عادت‌ مبارزه‌ كرد.

جویدن‌ گیاهان‌ خانگی‌: اگر گربه‌ شما برگ‌ گلدانی‌ را مرتب‌ می‌جود، می‌توان‌ در چند مرحله‌ روی‌ آن‌ آبلیموی‌ رقیق‌اسپری‌ كرد. بیشتر گربه‌ها مزه‌ آن‌ را دوست‌ ندارند.

تنبیه‌ كردن‌: دیسپلین‌ را باید از بچگی‌ اجرا كرد. نباید برای‌ اجرای‌ آن‌ كاری‌ كرد كه‌ گربه‌ دردش‌ بیاید. یك‌ روش‌ مناسب‌تنبیه‌، اسپری‌ كردن‌ آب‌ با یك‌ آب‌پاش‌ یا سرنگ‌ است‌.
 

رفتار گربه با سایر حیوانات خانگی

وقتی‌ كه‌ برای‌ اولین‌ بار می‌خواهید بچه‌ گربه‌ جدیدی‌ كنار حیوانات‌ دیگر بیاورید، چند هفته‌ اول‌ جداگانه‌ غذا داده‌ ورفتار آنها را با هم‌ زیر نظر داشته‌ باشید. معرفی‌ بچه‌ گربه‌ جدید به‌ یك‌ گربه‌ بالغ‌ خیلی‌ مشكل‌ است‌ و ممكن‌ است‌ آنراتهدید كند.

سگ‌ و گربه‌: اولین‌ رویارویی‌ آنها را كنترل‌ كنید. بهتر است‌ اولین‌ رویارویی‌ سگ‌ شما با بچه‌ گربه‌ جدید هنگامی‌ باشدكه‌ گربه‌ خواب‌ است‌. وقتی‌ كه‌ سگ‌ و گربه‌ به‌ هم‌ عادت‌ كردند می‌توان‌ به‌ راحتی‌ آنها را كنار هم‌ قرار داد.

گربه‌ و خرگوش‌: باید تحت‌ نظر باشند. اگر گربه‌ روی‌ حیوان‌ كوچكی‌ بپرد می‌تواند به‌ آن‌ آسیب‌ برساند (حتی‌ در بازی‌)اگر گربه‌ بالغی‌ در خانه‌ دارید اجازه‌ ندهید حیوانات‌ كوچك‌ (بچه‌ خرگوش‌، همستر، مرغ‌ عشق‌ و ...) از قفس‌ خارج‌شوند.

دانستنی های حیوانات

چند نکته جالب راجع به حیوانات
- هر چه از استوا به سمت قطب پیش میرویم اندازه موجودات بزرگتر میشود مثل پنگوین ها - روباه - وال.
- گاو نر کور رنگ است و فقط نسبت به حرکات شنلی که گاو باز در مقابل چشمانش تکان میدهد به خشم میاید و دیگر فرقی نمیکند که شنل به چه رنگی باشد.
- وزن کل موریانه های جهان ده برابر وزن کل انسانها است.
- ادرار موش در زیر اشعه ماورا بنفش میدرخشد و همین امر باعث میشود که بازها بتوانند آنها را شکار کنند.
- کانگروها قادر نیستند بسوی عقب راه بروند.
- مارها و ببرهای استرالیایی که چشمهایشان توسط پرندگان کور شده اند به راحتی میتوانند به زندگی خود ادامه دهند
- یکی از سمی ترین حیوانات دنیا نوعی عروس دریایی است که سم آن در کمتر از دو دقیقه قربانی خود را میکشد.
- فقط سی درصد از مارهای دنیا سمی هستند.
- عقربها تنها موجوداتی هستند که اشعه رادیو اکتیویته تاثیری به آنها ندارد و جالب تر اینکه عقربها دو دشمن دارند یکی از آنها یک نوع سار است و دیگری مگس.
- مار «آناکوندا» تنها نمونه افعی است که بچه می زاید.
- ملکه موریانه پنجاه بار بزرگتر از جفت مذکر خود می باشد.
- زمان بارداری فیل به ۲ سال می رسد.
- نوعی ماهی وجود دارد که با کمک باله هایش به سطح آب می آید و یک و نیم دقیقه در هوا پرواز می کند و به شکار طعمه خود می پردازد.
- اسب ماده سی دندان و اسب نر سی و شش دندان دارد.
- حس بویاییه مورچه با حس بویاییه سگ برابری میکند.
- از بزاق یک نوع خفاش خون آشام داروی ساخته اند که جلوی سکته مغزی را میگیرد.
- در صورت نبودن غذا تمساح قوی همنوع ضعیفتر از خود را می خورد.
- کوچکترین سگ جهان ، دارکیده پیترزبورگ با ۶۰۰ گرم وزن می باشد.
- پنگوین نر در طول دو ماه محافظت از تنها تخم پگوین ماده چیزی نمی خورد و چهل درصد وزن خود را از دست دهد.
- قلب گنجشک ۱۰۰ بار در دقیقه می زند ، درضمن میدانستی که گنجشکها روی زمین راه نمی روند بلکه می پرند.
- مار میتواند تا نیم ساعت بعد از قطع شدن سرش نیش بزند.
- بزرگترین مار جهان ، ۸ متر طول و ۱۲۵ کیلوگرم وزن دارد.
- قدرت بینایی جغد هشتاد و دو برابر انسان است.
- دلفینها و فیلها فقط ۲ ساعت در شبانه روز می خوابند.
- حداکثر سرعت لاک پشت های غول پیکر چهار و نیم متر در دقیقه است که خرگوش این فاصله را در کمتر از نیم ثانیه می پیماید.
- بزرگترین جانور بی مهره ماهی مرکب غول پیکر است بلندیش ممکن است تا حدود ۱۵ متر برسد.
- شمپانزه، اورانگوتان، گوریل، میمون، سگ، گربه، راکون، خوک، فیل و اسب ۱۰ تا از باهوشترین حیوانات هستند.
- وزن مغز گوریل ۶۰۰ گرم است و مغز فیل یک هزارم وزن بدن اوست.
- سگها دنیا را بیرنگ و مات می بینند آنها نزدیک بین بوده و تنها سایه های خاکستری رنگ را تشخیص می دهند.
- ماهی قزل آلا یکی از بهترین و معروفترین ماهی های پرورشی آبهای شیرین است و نوع رنگین کمان آن نخستین بار از آمریکا به نقاط دیگر برده شده است.
- فیل از گوشهایش بعنوان تهویه هوا نیز استفاده میکند فیل دمای بدنش را توسط گوشهایش متعادل نگه میدارد ، چون سطح بزرگی دارد که حیوان میتواند از طریق آن گرمای بدنش را کاهش دهد.
- ضربان قلب مرغ مگس خوار ۱۰۰۰ مرتبه در دقیقه است.
- حیواناتی چون سگ و گربه تنها از طریق نفس زدن تند ، تند به دفع گرمای بدن خود می پردازند و بدین علت است که سگ در هوای گرم دهان خود را باز کرده و له له می زند ، تا بدینگونه از حرارات و گرمای بدن خود بکاهد.
- بعضی از پرندگان چنان درجه حرارت بدنشان بالاست که مجبورند برای حفظ این گرما ، غذای زیادی بخورند بطوریکه اگر شما بخواهید باندازه این نوع پرندگان غذا بخورید باید در هر وعده غذا حداقل ده کیلو غذا بخورید.